Projekt Agorá przyspiesza rozliczenia

BIS stawia na tokenizację w płatnościach

Bank Rozrachunków Międzynarodowych zakończył dwuletni etap projektu Agorá, którego celem jest przebudowa hurtowych płatności transgranicznych. Testowany prototyp pokazuje, że rozliczenia międzybankowe mogą odbywać się w kilka sekund, o ile środki zostaną wcześniej zablokowane w systemie.

Projekt skupia siedem banków centralnych i ponad 40 regulowanych instytucji finansowych. To jedna z największych tego typu współprac między sektorem publicznym i prywatnym, prowadzona wspólnie z Institute of International Finance.

Jak działa Project Agorá

Rdzeniem rozwiązania jest dwuwarstwowa architektura blockchain:

• na poziomie jurysdykcji funkcjonują tokenizowane rezerwy banków centralnych,
• na wspólnym ledgerze działają tokenizowane depozyty banków komercyjnych.

Taki model umożliwia atomic settlement, czyli rozliczenie, w którym wszystkie zmiany sald następują jednocześnie albo nie dochodzi do nich wcale. W praktyce ma to ograniczać ryzyko kredytowe i ryzyko rozliczeniowe.

BIS podkreśla, że podejście to zachowuje klasyczny dwupoziomowy system bankowy i zasadę jedności pieniądza, co ma odróżniać projekt od alternatyw opartych na stablecoinach.

Szybciej, taniej i z większą przejrzystością

Twórcy projektu zwracają uwagę, że obecny system płatności transgranicznych jest powolny, kosztowny i nieprzejrzysty, a dodatkowym problemem są różne godziny pracy instytucji w poszczególnych krajach. Agorá ma działać 24/7, a po zablokowaniu środków finalizacja ma następować w sekundy.

System pozwala też na równoległe sprawdzanie zgodności z wymogami AML, sankcji i wykrywania nadużyć. Według BIS może to ograniczyć liczbę fałszywych alarmów, które dziś utrudniają obsługę płatności międzynarodowych.

Projekt przewiduje również większą przejrzystość: wszystkie strony transakcji mają widzieć status płatności w czasie rzeczywistym, przy jednoczesnym zachowaniu prywatności wobec podmiotów spoza transakcji.

Przejście do testów z realną wartością

Agorá wchodzi teraz w fazę testów z użyciem rzeczywistych transakcji i konkretnych walut, choć BIS nie podał harmonogramu wdrożenia. Do dalszych prac wskazano kilka obszarów, które wymagają dopracowania:

• mechanizmy oszczędzania płynności,
• cyberbezpieczeństwo,
• zasady zarządzania i finalności rozrachunku,
• governance danych i zarządzanie ryzykiem.

W projekcie uczestniczą m.in. Banque de France reprezentujący Eurosystem, Bank of Japan, Bank of Korea, Bank of Mexico, Swiss National Bank, Federal Reserve Bank of New York oraz Bank of England. Do inicjatywy dołączył też Bank of Canada.

Stablecoiny pod presją tradycyjnych instytucji

Projekt Agorá pojawia się w momencie, gdy stablecoiny coraz mocniej konkurują z klasyczną infrastrukturą płatniczą. Tether i USDT oraz Circle i USDC są wykorzystywane do szybkich rozliczeń transgranicznych, działających całodobowo i przy niskich kosztach.

To właśnie ten obszar BIS chce przejąć lub przynajmniej zmodernizować, wykorzystując narzędzia znane ze świata kryptowalut — przede wszystkim tokenizację, smart contracts i technologię blockchain — ale w modelu prywatnym i kontrolowanym przez banki centralne.

Według danych przywołanych w raporcie, wartość płatności transgranicznych wyniosła 195 bilionów dolarów w 2024 roku, a do 2032 roku ma wzrosnąć do 320 bilionów dolarów. Jeśli testy Agory zakończą się sukcesem, projekt może stać się jednym z najważniejszych eksperymentów w historii hurtowych rozliczeń międzynarodowych.