Polska chce blokować krypto bez sądu

Polska przyspiesza nad sankcjami

Polski Sejm przyjął projekt ustawy, który pozwalałby państwu zamrażać konta bankowe, aktywa finansowe i kryptowaluty bez wcześniejszej zgody sądu. To jedna z najgłośniejszych zmian w tamtejszym pakiecie sankcyjnym, bo obejmuje także aktywa cyfrowe i otwiera drogę do szybszego nakładania restrykcji na wybrane osoby oraz firmy.

Za projektem głosowało 240 posłów, przeciw było 202, a 1 osoba wstrzymała się od głosu. W innym zapisie prac parlamentarnych pojawia się też informacja o 17 posłach, którzy nie oddali głosu. Niezależnie od tej różnicy w szczegółach, polityczny sygnał jest jasny: izba niższa poparła rozwiązanie, które wzmacnia państwowe narzędzia sankcyjne.

Co dokładnie ma się zmienić

Projekt zakłada utworzenie krajowej listy sankcyjnej, prowadzonej przez ministra spraw wewnętrznych i administracji. Trafiałyby na nią osoby i podmioty uznane za zagrożenie dla bezpieczeństwa państwa, porządku publicznego lub interesu narodowego.

W praktyce oznaczałoby to możliwość:

• zamrożenia środków finansowych,
• ograniczenia dostępu do aktywów,
• objęcia restrykcjami również kryptowalut,
• wykluczenia z zamówień publicznych,
• w niektórych przypadkach także ograniczeń wjazdowych.

Ważne jest jednak to, że nie chodzi o powszechne blokowanie całego rynku krypto. Środki miałyby dotyczyć wyłącznie osób i organizacji wpisanych na listę sankcyjną.

Kryptowaluty w definicji aktywów finansowych

Nowe przepisy wprost uwzględniają aktywa cyfrowe jako część majątku, który może zostać objęty zamrożeniem. W dokumentach legislacyjnych wskazano, że do tej kategorii zaliczane są kryptowaluty rozumiane zgodnie z definicjami stosowanymi w unijnym rozporządzeniu MiCA.

To oznacza, że giełdy, banki i inni regulowani pośrednicy mogliby zostać zobowiązani do blokowania dostępu do środków należących do osób objętych sankcjami. W przypadku usług depozytowych taka decyzja może w praktyce zatrzymać możliwość przesuwania lub wypłaty aktywów.

Inaczej wygląda sytuacja przy walletach self-custody. Sama decyzja administracyjna nie daje państwu kluczy prywatnych, więc egzekwowanie takich ograniczeń wobec własnych portfeli zależałoby od tego, czy władze zdołają zidentyfikować powiązane środki i transakcje.

Sąd dopiero po fakcie

Jednym z najbardziej kontrowersyjnych elementów projektu jest to, że najpierw zapada decyzja administracyjna, a dopiero potem możliwa jest skarga do sądu administracyjnego. Co istotne, samo złożenie odwołania nie wstrzymuje automatycznie zamrożenia.

Oznacza to, że restrykcje mogłyby obowiązywać jeszcze w trakcie sporu prawnego. Krytycy przepisów zwracają uwagę, że to mocno przesuwa punkt ciężkości z kontroli sądowej na decyzję wykonawczą.

Powiązanie z unijnymi przepisami

Warszawa przedstawia projekt jako element dostosowania krajowego prawa do europejskich regulacji dotyczących sankcji. W tle jest także wdrażanie unijnej dyrektywy 2024/1226, która dotyczy karania za obchodzenie środków ograniczających UE.

Jednocześnie polski system ma mieć własny, krajowy charakter. Nie jest to więc wyłącznie kopiowanie unijnych sankcji, ale także stworzenie osobnego mechanizmu, który pozwoli polskim władzom szybciej reagować na uznane zagrożenia.

Krytyka: zbyt szerokie uprawnienia państwa

Projekt wywołał sprzeciw części opozycji i organizacji prawnych. Padają zarzuty, że przepisy dają rządowi zbyt dużą swobodę w nakładaniu restrykcji bez wcześniejszej kontroli sądu. Pojawiły się też obawy, że część zapisów może uderzać w prawa własności oraz wolność wypowiedzi, zwłaszcza tam, gdzie mowa o wpływaniu na środowisko informacyjne.

Z kolei część polityków opozycyjnych ostro skomentowała cały projekt, przedstawiając go jako nadmierną ingerencję państwa. To jednak oceny polityczne, a nie rozstrzygnięcia prawne.

Co dalej z ustawą

Projekt nie jest jeszcze prawem. Teraz trafi do Senatu, który może go zmienić lub odrzucić. Jeśli przejdzie kolejną izbę, potrzebny będzie jeszcze podpis prezydenta Karola Nawrockiego.

To ważny etap, bo wcześniejsze spory między prezydentem a rządem dotyczyły już innego projektu związanego z rynkiem krypto i wdrażaniem MiCA. Tamten proces zakończył się wetem i nie został odwrócony przez Sejm.

Na tym etapie jedno jest pewne: polski parlament nie tylko porządkuje system sankcyjny, ale też po raz pierwszy tak wyraźnie wpisuje kryptowaluty w mechanizm zamrażania aktywów.