Bitcoin i Zcash pod presją ważnych zmian

Dwie różne historie, jeden wspólny wniosek

Rynek kryptowalut pokazuje dziś dwa skrajne obrazy. Z jednej strony Bitcoin mierzy się z wyraźnym spadkiem mocy obliczeniowej sieci i słabszą rentownością wydobycia. Z drugiej Zcash (ZEC) próbuje odbudować zaufanie po wykryciu krytycznej luki w swoim prywatnym poolu Orchard.

W obu przypadkach w centrum uwagi jest coś kluczowego dla całego sektora: bezpieczeństwo protokołu i możliwość niezależnej weryfikacji jego działania.

Bitcoin: hashrate spada, a górnicy zarabiają mniej

W przypadku Bitcoina sytuacja na rynku wyraźnie odbiła się na kondycji sieci. Od 28 maja 2026 roku hashrate spadł z około 1030 EH/s do 885 EH/s, co oznacza ubytek 145 EH/s. Taki ruch zbiegł się ze spadkiem ceny BTC do poziomów niewidzianych od lutego.

Wraz z osłabieniem kursu mocno pogorszyła się też opłacalność wydobycia. Wskaźnik hashprice obniżył się w 30 dni o 26,96%, do poziomu 28,26 USD za PH/s. To oznacza, że przy tych samych zasobach górnicy otrzymują dziś zauważalnie niższe przychody niż miesiąc wcześniej.

Niska rola opłat transakcyjnych

Dodatkowym problemem pozostają opłaty on-chain, które są obecnie bardzo niskie. W ostatniej dobie odpowiadały zaledwie za 0,73% nagród dla górników. To istotne, bo wraz z kolejnymi halvingami to właśnie fee market ma w dłuższej perspektywie przejmować część roli subsydium blokowego.

Na razie jednak rynek opłat nie daje takiego wsparcia, jakiego potrzebuje sektor miningowy. W efekcie coraz więcej starszych lub mniej efektywnych maszyn jest wyłączanych, a średni czas bloku rozjeżdża się z docelowym tempem sieci i w ostatnich 24 godzinach wynosił około 11 minut i 12 sekund.

Pierwszy „hashrate bear market”?

Pojawia się też coraz odważniejsza interpretacja obecnej sytuacji. Według jednego z menedżerów branży Bitcoin wszedł w swój pierwszy historyczny „hashrate bear market” — czyli okres stopniowego, rynkowo wymuszonego kurczenia się mocy obliczeniowej, gdy nierentowne koparki są masowo wygaszane.

W tej narracji najważniejsze są dwa wnioski:

• hashrate nie musi rosnąć wiecznie,
• bezpieczeństwo Bitcoina nadal pozostaje wysokie, bo koszt ataku 51% wciąż byłby ogromny.

Znacznie poważniejszym długoterminowym wyzwaniem ma być jednak stagnacja na rynku opłat transakcyjnych. To właśnie ona może w przyszłości decydować o tym, czy górnicy będą mieli z czego utrzymywać sieć po kolejnych spadkach subsydium blokowego.

Zcash: Ironwood ma naprawić krytyczny błąd

Druga historia dotyczy Zcash, który po wykryciu poważnej luki w poolu Orchard pracuje nad aktualizacją Ironwood. Celem tej propozycji jest przywrócenie użytkownikom możliwości niezależnego sprawdzenia podaży ZEC.

Problem okazał się bardzo poważny: błąd istniał od uruchomienia Orchard w maju 2022 roku, a został wykryty dopiero w maju 2026 roku. Umożliwiał teoretyczne tworzenie nieograniczonej liczby fałszywych ZEC bez zostawiania śladu. W praktyce wymusiło to awaryjną aktualizację 2 czerwca.

Choć twórcy uznają, że wykorzystanie luki przez atakującego jest mało prawdopodobne, problem pozostaje fundamentalny: ze względu na prywatny charakter poola nie da się tego łatwo zweryfikować z zewnątrz.

Jak ma działać Ironwood

Propozycja Ironwood zakłada:

• uruchomienie nowego poola z naprawionym błędem,
• zablokowanie tworzenia nowych sald w starym poolu,
• zastosowanie tzw. turnstiles, czyli mechanizmu audytu, który kontroluje przepływ środków między poolami blindowanymi.

Dzięki temu każdy użytkownik uruchamiający własny node ma móc samodzielnie sprawdzić łączną podaż, po prostu sumując salda aktywnych pooli. To ważna zmiana, bo ogranicza zależność od zewnętrznych ocen i migracji na masową skalę.

Dane on-chain pokazują brak paniki

Analiza danych on-chain wskazuje, że po ujawnieniu problemu z poola Orchard wypłynęło około 380 000 ZEC. Co istotne, tylko 47 000 ZEC trafiło na giełdy, a więc realna presja sprzedażowa była stosunkowo niewielka — to około 0,28% całkowitej podaży.

Jednocześnie w tym samym okresie w poolach blindowanych przybyło około 118 000 ZEC, co sugeruje, że część posiadaczy nie zareagowała paniczną sprzedażą.

Pytanie o zaufanie pozostaje otwarte

Mimo technicznej poprawki Zcash wciąż mierzy się z trudniejszym pytaniem: czy protokół oparty na bardzo złożonej kryptografii, a do tego wymagający awaryjnych aktualizacji, może długofalowo uchodzić za w pełni godny zaufania?

Dodatkowym argumentem krytyków jest wysoka koncentracja wydobycia — trzy pule kontrolują 79% hashrate. Z jednej strony pozwoliło to szybko zsynchronizować działania po wykryciu błędu, z drugiej pokazuje, że faktyczna kontrola nad siecią spoczywa w rękach nielicznych uczestników.

Co z tego wynika dla rynku

Obie historie pokazują, że w kryptowalutach nie chodzi wyłącznie o cenę. Równie ważne są:

• stabilność infrastruktury,
• odporność sieci na błędy,
• realna możliwość audytu,
• oraz to, czy ekonomia protokołu nadal działa zgodnie z założeniami.

Bitcoin zmaga się dziś z presją po stronie górników i słabym fee marketem. Zcash z kolei musi odbudować wiarygodność po wykryciu luki, która przez lata pozostawała niewidoczna. W obu przypadkach stawką jest nie tylko bieżąca kondycja sieci, ale też zaufanie użytkowników do jej przyszłości.